Month: February 2026

Ես ունեց ել եմ շուն, նապաստակ,2-հատ խամյակ և ձուկ:
Ես ձեզ կպատմեմ իմ բոլոր կենդանիների մասին որոնք ես ունեցել եմ:

Սկսենք խամյակից
Մենք ունեինք երկու հատ խամյակ:Նրանցից մեկը աղջիկ էր իսկ մյուսը տղա:Իմը աղջիկն էր մենք խամյակին պահել ենք երկար ժամանակ:Նրա գույնը բաց շականակագույն էր:Նրան մենք լողացնում էինք մեր հետ քաղաքից դուրս տանում:Ես շատ էի սիրում իմ խամյակին:Բայց ցավոք սրտի որոշ ժամանակ անց նա սատկում է:Հիմա պատմեմ ինչու է սատկում:Նա լինում է շատ առողջ ձաքեր է ունենում, բայց որ ձաքերին ունենում է պետք էր ձաքերին մատով ձեռք չտալ քանի վոր խամյակը իր ձաքերին միայն հոտով է ճանաչում:Իսկ մեինք չգիտենք և մատով կպել ենք իր բոլոր ձաքերին և նա, քանի որ հոտով իր ձաքերին չի ճանաչել կերել է իր ձաքերին և սատկել:

Մենք նաև ունեցել ենք ձուկ

Ձկները մեզ մոտ երկար չեն մնացել երկար ժամանակ նրանցից մեկը ոսկեգույն էր իսկ մյուսը մանուշակագույն:Մենք նրանց կերակրում էինք ջուրը շաբաթը մեկ անգամ փոխում:Բայց այս անգամ եզանից չեր որ ոսկե ձկնիկը սատկեց:Նա սատկեց քանի որ իր հետի մանուշակագույն ձուկը նրան թևերը ուտում էր նրան նեղացնում էր իսկ նա երկար չդիմացավ և սատկեց իսկ մենք որպեզ պատիժ մանուշակագույն ձկնիկիկին ավելի քիչ էինք նրան կեր տալիս:

Նապաստակ

Նրա կյանք մեր տնում երկու օր էլ չի տևել, քանի որ իմ մայրիկը վախում է բոլոր կենդանիներից և երբ որ մենք դպրոցից վերադարձանք ու մայրիկը ասաց որ նապաստակըայլևս մեր տանը չի ապրելու մենք շատ տխրեցինք բայց նա շատ լավ նապաստակ էր:

Շունը
Մեր շունը ձաք էր և համեմատած նապաստակի մեկ օր ավել է ապրել մեր տանը ձաք շները ավելի ակտիվ են լինում և գիշերները շատ չեն քնում և երբ գիշերը շունը արթնացել էր և գնացել մայրիկիս և հայրիկիս ննջարան մայրիկս շատ էր վախեցել այնքան էր վախեցել որ վախից ինձ քնից հանել էր և խնդրել որ շանը վերցնեմ և տանեմ քնացնեմ այդ շունը ամենա շատ ինձ էր սիրում քանի որ երբ հայրիկը բերեց տուն բոլորը վախենում էին մոտիկանալ իսկ երբ ես մոտիկացա նրան նա միանգամից թռավ իմ վրա:

Ուղղական հոլովը բառի ուղիղ, անփոփոխ ձևն է:
Սեռական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որին պատկանում կամ վերաբերում է որևէ բան: Սեռական հոլովը կազմելիս բառը փոփոխվում է:
Տրական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որին տրվում կամ մոտենում է մի բան:
Հայցական հոլովը ցույց է տալիս այն անձը կամ առարկան, որն իր վրա է կրում ենթակայի գործողությունը:
Բացառական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որից բխում, ծագում կամ սկսվում է գործողությունը:
Գործիական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որով կատարվում է գործողությունը:
Ներգոյական հոլովը ցույց է տալիս այն տեղը, որտեղ կամ որի ներսում կատարվում է գործողությունը:

***

Ուղղական՝ ո՞վ, ի՞նչ- տղա, անտառ
Սեռական՝ ո՞ւմ, ինչի՞-տղայի, անտառի
Տրական՝ ո՞ւմ, ինչի՞ն-տղային, անտառին
Հայցական՝ ո՞ւմ, ի՞նչը-տղային, անտառը
Բացառական՝ ումի՞ց, ինչի՞ց-տղայից, անտառից
Գործիական՝ ումո՞վ, ինչո՞վ-տղայով, անտառով
Ներգոյական՝ ո՞ւմ մեջ, ինչի՞ մեջ կամ ինչո՞ւմ-տղայի մեջ, անտառում կամ անտառի մեջ

Առաջադրանքներ՝

1. Որոշիր, թե որ հոլովով են դրված հետևյալ գոյականները: 
   Փողից-Բացառական
    ձեռքով-Գործիական
    փշին-Դրական
    սրտում-Ներգոյական
    աչքի-Սեռական
   
2. Որոշիր՝ ընդգծված բառերը որ հոլովով են դրված:
   Հայրենիքից հեռու ապրող մարդը միշտ տխուր և միայնակ է:
   Դա մի շքեղ շինություն էր, որը գտնվում էր քաղաքից հեռու բլրի վրա:
   Մոտենալով կարկաչուն գետակին տղան փայտով ստուգեց խորությունը և զգուշորեն ոտքը մտցրեց ջրի մեջ:
   Երկնքի կապույտ անդորրության մեջ երևում էին արևի առաջին շողերը, որոնք ավետում էին պայծառ օր:
   
   1.Հայրենիքից-Բացառական
   2.Քաղաքից-Բացառական
   3.Բլրի-Սեռական
   4.Գետակին-Տրական
   5.Փայտով-Գործիական
   6.Ջրի-Սեռական
   7.Երկնքի-Սեռական
   8.Շողերը-Հայցական
   
   3․ Հոլովիր հետևյալ բառերը՝ քար, մարդ, քույր, օր, մայր, աշուն, գլուխ, բնություն:
   
   Ուղղական՝ ո՞վ, ի՞նչ- քար,մարդ, քույր, օր, մայր, աշուն, գլուխ, բնություն:
   Սեռական՝ ո՞ւմ, ինչի՞-քարի, մարդու, քույրի, օրի, մայրի, գլխի, բնությունի:
   Տրական՝ ո՞ւմ, ինչի՞ն-քարին, մարդուն, քրոջ, մայրին, գլխին, բնությունին:
   Հայցական՝ ո՞ւմ, ի՞նչը-քարը, մարդը, քույրը, մայրը, գլուխը, բնությունը:
   Բացառական՝ ումի՞ց, ինչի՞ց-քարից, մարդուց,քույրից մայրից, գլխից, բնությունից:
   Գործիական՝ ումո՞վ, ինչո՞վ-քարով, մարդով,քույրով մայրով, գլխով, բնությունով:
   Ներգոյական ո՞ւմ մեջ, ինչի՞ մեջ կամ ինչո՞ւմ-քարի մեջ, օրում մարդու մեջ, քույրի մեջ, մայրիկի մեջ, գլխի մեջ, բնության մեջ:
   
   4․Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր համապատասխան հոլովով:…(Նյու Յորքի) բնակիչները զարմանքով դիտում էին 19-ամյա մի … (ուսանողի), որը սիրալիր … (ժպիտով) սեղմում էր մի մեծ հանրախանութ մտնող բոլոր … (այցելուների) ձեռքերը: Այդ … (ձևով) 8643-րդ … (հաճախորդի) … (ողջունելուց) հետո նա վեր պարզեց կապտած ձեռքը և բացականչեց.
   * Ուռա´: Ռուզվելտի … (ռեկորդիը գերազանցեցի:
   Հավանաբար … (քչերին) է հայտնի, որ 1907 … (թվականի) Սպիտակ … (տանի) մի … (ընդունելությունի) ժամանակ … (ԱՄՆի) այն ժամանակվա նախագահը սեղմել էր 8513 … (մարդու) ձեռք:
   
   5․ Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր համապատասխան հոլովով:Երբեմն … (ծովի) լույս է դուրս գալիս: Այն դիտվում է մակերեսային տաք … (ջրերի)՝ … (ալիքի) կապտականաչավուն … (լուսարձակուման) … (տեսքի): Ծովային … (լուսարձակում) գլխավոր աղբյուրը միաբջիջ օրգանիզմներն են, որոնք ինչպես … (բույսեր), այնպես էլ … (կենդանիներ) հատկություն ունեն: Նրանք … (արևի) էներգիան լուսային … (էներգիայի) վերածելու բացառիկ ունակություն ունեն: Քիմիական բարդ …(ռեակցիայի) … (հետևանքով) առաջանում է «սառը» լուսարձակում, որը չի ուղեկցվում … (ջերմությամբ) … (արտադրությունի):

Էպոսը հունարեն բառ է, նշանակում է խոսք, ասք, պատմություն։ Այն վիպական բանահյուսության տեսակ է, որը կազմված է վիպական, ավանդություններից ու զրույցներից։ Աշխարհի մյուս ժողովուրդների նման հայ ժողովուրդն էլ ունի իր էպոսը ՝ հերոսավեպը, որը գլխավոր հերոսի անունով կոչվում է «Սասունցի Դավիթ»։ Հայ ժողովրդի ավանդության մեջ էպոսն ունի մի քանի անուն։ Այն առաջին հերթին կոչվում է «Սասնա ծռեր»։

«Սասունցի Դավիթ» էպեսը բաղկացած է չորս ճյուղերից ՝ «Սանասար և Բաղդասար», «Մեծ Մհեր», «Սասունցի Դավիթ» և «Փոքր Մհեր»։ Էպոսի նշված ճյուղերը չորս սերունդների ամբողջական պատմություն են։ Այն սկսվում է ծագումից, Սասունի հիմնադրումից և ավարտվում տոհմի վերջին ներկայացուցիչ ՝ անմահ Մհերի ՝ ժայռի մեջ փակվելով։ Էպոսում ներկայացված են 8-րդ դարի դեպքեր(900ական թվականներ, այդ ժամանակ Հայաստանում իշխում էր Բագրատունի արքայատոհմը), երբ հայ ժողովուրդը պայքարել է արաբների դեմ: Ժողովուրդը հերոսներին ստեղծել, նրանց մեջ տեսնելով հաղթանակ, պաշտպանություն:

«Ծուռ» բառը հայերենում ունի մի քանի նշանակություն՝  խենթ, խելահեղ, քաջ, ազնիվ-միամիտ: Սա հիմնական բառն է, որը ընդհանուր է էպոսի հերոսներից բոլորի համար: Այս բառը գործածված է իսկական սիրով ու փաղաքշանքով, որովհետև այդ բառի մեջ էր հային բնորոշ ազնվությունն ու բացսիրտ լինելը: Էպոսի հերոսները տարբերվում են իրարից, նրանցից յուրաքանչյուրն ունի իրեն բնորոշ հատկություններ, սակայն նրանց ընդհանուր գիծը՝ քաջությունն է, խաղաղությունը, մանկական ազնիվ բնավորությունը: Նրանք առասպելական հերոսներ են՝ սովորական մարդուց շատ ավելի հաղթանդամ, հսկա, օժտված են գերբնական ուժով, փառասեր չեն, չեն ուզում իշխանություն, հասարակ մարդկային հոգի ունեն, միշտ պատրաստ են օգնության:

Առաջին ճյուղ. «Սանասար և Բաղդասար»

Հայոց աշխարհում թագավոր էր Գագիկը և ամբողջ  հայոց աշխարհով լավ ու բարի թագավորի համբավ էր վայելում:Հայ ժողովուրդը նրան շատ էր սիրում: Այդ ժամանակ Հայաստանը հարկ էր վճարում Բաղդադի խալիֆային/արաբական թագավոր/: Մի օր Բաղդադի խալիֆի ուղարկած հարկահանները(հարկ՝ գումար, ինչ-որ նյութական արժեք հավաքող), որ եկել էին հերթական հարկը տանելու, տեսնում են Գագիկի դստերը՝ չքնաղ Ծովինարին, և աղջկա գեղեցկության մասին պատմում են իրենց խալիֆին: Այս մասին, որ լսում է խալիֆը, ուզում է ամուսնանալ արքայադուստր Ծովինարի հետ և Գագիկ թագավորից պահանջում է նրան կնության տալ, եթե չհամաձայնի, ապա պատերազմ կսկսի Հայաստանի դեմ: Գագիկ թագավորը, ով քրիստոնյան էր, բնականաբար չէր կարող համաձայնել, որ իր միակ գեղեցկուհի աղջիկը, ամուսնանա ոչ քրիստոնիայի  հետ և մերժում է խալիֆին: Այս ողջ պատմության  մասին իմանում է Ծովինարը, և որպեսզի իր պատճառով արյուն չթափվի, ու անմեղ մարդիկ չզոհվեն, որոշում է ինքնակամ գնալ խալիֆի մոտ և նրա կինը դառնալ: Նրա համար խալիֆը հատուկ դղյակ է կառուցել տալիս: Ծովինարը շատ է կարոտում հորը, հայրական տունը, հայրենիքը, հաճախ է դուրս գալիս զբոսանքի և մի անգամ էլ, երբ զբոսնելիս է լինում, շատ է ծարավում, և խնդրում է աստծուն, որ աղբյուր բխեցնի, և նա ժայռից բխած աղբյուրից՝ Կաթնաղբյուրից երկու բուռ ջուր է խմում՝ մեկը լրիվ, մյուսը՝ կես:  Ջուրը խմելուց հետո նա մայրանում է, ունենալով երկու տղա՝ Սանասար և Բաղդասար անուններով: Լրիվ բռից ծնվում է Սանասարը, կես բռից՝ Բաղդասարը: Տղաները օրեցօր ուժ են առնում, հզորանում, և խալիֆը սկսում է վախենալ նրանցից, մտածում է, որ մի օր կհզորանան ու իր գահը ձեռքիցը կառնեն, իրենց մորն էլ կազատեն: Այս վախը սրտում ունենալով, նա տղաներին որոշում է սպանել, բայց հակառակն  է լինում և նրանք են խալիֆին սպանում ու իրենց մորն ազատագրում: Որոշում են հետ դառնալ պապական երկիր: Ճանապարհին տղաները անցնում են այն աղբյուրի կողքով, որից իրենց մայրը ջուր էր խմել ու ծնել իրենց: Սանասարը իրեն նետում է ջուրը, և ջրի միջից դուրս է գալիս ավելի հզորացած ու իր հավատարիմ ձիու ՝ Քուռկիկ Ջալալու վրա հեծած, Թուր Կեծակին էլ կողքը կապած:  Հայրենիքում հիմնում իրենց բերդը՝ Սասունը, հզորացնում ու շենացնում այն։ Սանասարն ամուսնանում է Դեղձուն-Ծամի հետ։ Ունենում են 3 զավակ՝ Մհերը, Ձենով Օհանը և Վերգոն։

Պատասխանել հարցերին ՝

• Քանի՞ ճյուղից է բաղկացած հայկական էպոսը։ Թվարկե՛ք դրանք։
  4
  Սանասար և Բաղդասար
  Մեծ Մհեր
  փոքր Մհեր
  Սասունցի Դավիթ
  
• Ինչո՞ւ Ծովինարը համաձայնեց ամուսնանալ Բաղդադի Խալիֆի հետ։
  
  Որ իր հոր երկիրը չվնասեն:
  
  
• Ո՞վ բերդն անվանեց Սասուն։
  Սանասար
  
• Փորձե՛ք մեկ բառով նկարագել Սանասարին։
  
  Հայրենասեր

Կարծես թե դարձել եմ ես տուն,
Բոլորն առաջվանն է կրկին,
Նորից դու հին տեղը նստում,
Շարժում ես իլիկը մեր հին:

Մանում ու հեքիաթ ես ասում,
Մանում ես անվերջ ու արագ,
Սիրում եմ պարզկա քո լեզուն,
Ձեռներըդ մաշված ու բարակ։

Նայում եմ, մինչև որ անզոր
Գլուխըս ծնկիդ է թեքվում,
Նորից ես մանուկ եմ այսօր,
Դրախտ է նորից իմ Հոգում։

Արևը հանգչում է հեռվում,
Գետից բարձրանում է մշուշ,
Հեքիաթըդ անվերջ օրորում,
Իլիկըդ խոսում է անուշ…

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Պատմի՛ր արձակ ձևով այս բանաստեղծությունը:
    Բանաստեղծությունը ջերմ, կարոտով լի հուշ է հարազատ օջախի և մոր մասին, որտեղ հեղինակը երազային վերադարձ է ապրում հայրենի տուն։
   
2. Ըստ բանաստեղծության պատմի՛ր մոր մասին:
   Բանաստեղծը պատմում է, որ իր մայրիկը նստած էր իր նույն տեղը իր ձեռքին կար իլիկը նա ամեն րոպե մանում էր մանում էր հեքիաթ էր ասում նա մանում էր անցերջ ու արագ:
   
3. Գտի՛ր բնությունը պատկերող տողերը:
   
   Արևը հանգչում է հեռվում,
   Գետից բարձրանում է մշուշ,
   Հեքիաթըդ անվերջ օրորում,
   Իլիկըդ խոսում է անուշ…
   
4. Բացատրի՛ր պարզկա լեզու, մաշված ձեռքեր բառակապակցությունները:
   
   Պարզկա լեզու - նշանակում է պարզ, անկեղծ, անմիջական, առանց ավելորդ ձևականությունների կամ ստի խոսք: Այն մայրական մտերիմ ու ջերմ խոսակցությունն է:
   
5. Մաշված ձեռքեր - խորհրդանշում է ծերությունը, ինչպես նաև ամբողջ կյանքում ընտանիքի ու զավակների համար անդադար աշխատած, հոգնած ձեռքեր: Սա մոր նվիրումի ու աշխատասիրության պատկերն է:
   
6. Բացատրի՛ր հետևյալ փոխաբերությունները`
   Արևը հանգչում է հեռվում
   «Արևը հանգչում է հեռվում» նշանակում է օրը վերջանում է։

Բ)Իլիկդ խոսում է անուշ:
«Իլիկդ խոսում է անուշ» նշանակում է իլիկի ձայնը մեղմ ու հանգստացնող է։

Գ) Դրախտ է նորից իմ հոգում:
«Դրախտ է նորից իմ հոգում» նշանակում է հերոսը իրեն լիովին երջանիկ ու խաղաղ է զգում։

6. Նկարի՛ր, ձայնագրի՛ր բանաստեղծությունը կարող ես նկարիդ տակ ձայնագրությունը դնել, տեղադրել՝ youtube-հարթակում հետո նոր բլոգումդ:

Էսպես, ահավոր առյուծի նըման,
Սասմա սարերում նստած էր իշխան
Քառասուն տարի։
Քառասուն տարում
«Ա՜խ» չէր քաշել նա դեռ իրեն օրում.
Բայց հիմի, երբ որ եկավ ծերացավ,
Էն անահ սիրտը ներս սողաց մի ցավ։ ( դադար, ապա թմբուկի հարվածներ)

.Սկըսավ մըտածել դյուցազուն ծերը.
— Հասել էն կյանքիս աշնան օրերը,
Շուտով սև հողին կերթամ ես գերի,
Կանցնի ծըխի պես փառքը Մըհերի,
Կանցնեն և՛ անուն, և՛ սարսափ, և՛ ահ,
Իմ անտեր ու որբ աշխարքի վըրա
Ոտի կըկանգնեն հազար քաջ ու դև…
Մի ժառանգ չունեմ՝ իմ անցման ետև
Իմ թուրը կապի, Սասուն պահպանի…
Ու միտք էր անում հըսկան ծերունի։

Մի օր էլ՝ էն գորշ հոնքերը կիտած
Երբ միտք էր անում, երկընքից հանկարծ
Մի հուր-հըրեղեն հայտնվեց քաջին,
Ոտները ամպոտ կանգնեց առաջին։

По небу плыли две тучки. Одну звали Тучка – невеличка, а другую Лей-веселей. Они плыли высоко и не мешали солнцу светить, птицам петь и детям играть на улице. Все радовались хорошей погоде.

Потом им стало скучно летать без дела. Они спустились и полили землю дождем.

Но люди были недовольны.

-Какая противная погода!-говорили они.

-Льет как из ведра! Вот неудачный день!

-Ох, и надоел этот дождь!

-Ну если мы им так не нравимся, улетим отсюда, — сказали тучки.

И они улетели.

Дождь кончился. Засияло солнце. И все были очень довольны. Все радовались чудесной погоде.

Каждый день теперь светило солнце, становилось все жарче и жарче. Трава пожелтела. Коровы остались без травы и перестали давать молоко.

Мороженщику негде было взять молока, и он не мог сделать мороженое. Дети остались без мороженого и заплакали. И корова заплакала, и утки, и лошади, и собаки, и кошки и мамы, и папы…

Тогда люди надели плащи, раскрыли зонтики и вышли на улицу.

Увидев это, Тучка – невеличка и Лей – веселей очень удивились. Они спустились пониже. Из туч опять полил дождь. Настоящий ливень.

-Какой приятный дождь!-обрадовались все.

-Вот удачный денек!

-Пусть льет как из ведра.

Все были довольны. И Лей – веселей и Тучка – невеличка.

Вопросы

1.Чем занимались тучки?
Они плыли высоко и не мешали солнцу светить, птицам петь и детям играть на улице.

2.Чем были недовольны люди?
Потому что они не хотели чтоби поидёл дожд.

3.Почему тучки улетели?
Потому что они обиделись .

4.Что происходит в природе, когда долго не идет дождь?
Людим стало грустно.

5.Как люди пытались вызвать дождь?
Люди надели плащи, раскрыли зонтики и вышли на улицу.

1.Составьте словосочетания

2.Как звали тучек? (Попробуй объяснить, почему их так назвали).

3.Почему дети в итоге остались без мороженого? Проследи всю цепочку: Нет дождя ……………нет мороженого

4.Смена настроения: Как изменилось отношение людей к фразе «Льет как из ведра» в начале и в конце сказки?
Мороженщику негде было взять молока, и он не мог сделать мороженое. Дети остались без мороженого и заплакали. И корова заплакала, и утки, и лошади, и собаки, и кошки и мамы, и папы…

Найди в тексте слова, противоположные по значению к этим:

Грустный — довольны

Маленькая — большая

Холодно — жалка

Сухо — мокрая

Как ты думаешь, почему люди сначала ругали дождь? Бывало ли у тебя так, что ты сначала на что-то злился, а потом понимал, что это было полезно?

4.Соберите предложения в текст и запишите его. К выделенным словам подберите проверочные слова и запишите их.

1. Заметно радостное приближение весны.
2.Текут ручьи.
3.Прилетели вестники весны — грачи.
4.Стоит прелестная погода.
5.Вся местность изменилась.
6.Наступила весна.